เวลาพูดถึงคำว่า “สารเคมี” หลายคนคงคิดถึงห้องแล็บ เสื้อกาวน์สีขาว หรือขวดทดลองที่ควันออกมา แต่จริง ๆ แล้ว สารเคมีมันไม่ได้ไกลตัวเราเลยครับ โดยเฉพาะใน ห้องครัว ที่เราใช้ทำอาหาร กินข้าวกันทุกวัน บางทีของที่เราเห็นว่าเป็นเรื่องปกติ ก็อาจแอบมีอันตรายซ่อนอยู่ก็ได้
ครัวคือหัวใจของบ้านก็จริง แต่ก็เป็นแหล่งรวมสารเคมีตัวร้ายได้เหมือนกัน วันนี้เลยอยากมาเล่าให้ฟังว่า มีสารเคมีอะไรบ้างที่แอบอยู่รอบตัวในห้องครัว และเราควรระวังยังไงบ้าง
1. ผงซักฟอก น้ำยาล้างจาน และน้ำยาทำความสะอาด
อย่างแรกที่เห็นชัดที่สุดก็คือพวก น้ำยาทำความสะอาด ทั้งหลาย ไม่ว่าจะเป็นผงซักฟอกหรือน้ำยาล้างจาน มันมีสารลดแรงตึงผิว สารฟอกขาว รวมไปถึงน้ำหอมสังเคราะห์ที่ถ้าเข้าตา เข้าปาก หรือเผลอกินเข้าไปคือแย่เลยนะ
บางบ้านก็เก็บน้ำยาล้างจานไว้ใกล้อ่างล้างจานแบบไม่ปิดฝา หรือใส่ขวดน้ำเก่า ๆ เอาไว้ อันนี้อันตรายสุด ๆ เพราะเด็ก ๆ อาจหยิบมากินผิดได้ง่ายมาก วิธีแก้คือ เก็บน้ำยาพวกนี้ให้พ้นมือเด็ก ใส่ขวดที่มีฉลากชัดเจน และปิดฝาให้แน่นเสมอ
2. น้ำส้มสายชู เกลือ และโซดาไฟ
อันนี้หลายคนอาจคิดว่า น้ำส้มสายชูหรือเกลือก็คือของกินไม่ใช่หรอ จริงครับ แต่ถ้าใช้ในปริมาณมาก ๆ หรือใช้ผิดวิธีก็อันตรายเหมือนกัน อย่างน้ำส้มสายชูเข้าตาแรง ๆ นี่คือแสบสุด ๆ แถมกัดกร่อนผิวได้เลย
ส่วน โซดาไฟ (บางบ้านเอาไว้ล้างท่ออุดตัน) อันนี้โคตรอันตรายเลยครับ เพราะเป็นสารกัดกร่อนรุนแรงมาก ถ้าโดนผิวคือพองทันที ถ้าสูดดมก็อาจทำลายระบบทางเดินหายใจ เพราะงั้นถ้าจะใช้โซดาไฟล้างท่อจริง ๆ ต้องใส่ถุงมือ ใส่หน้ากาก และห้ามใช้ใกล้อาหารเด็ดขาด
3. พลาสติกและกล่องอาหาร
ใครชอบเอากล่องพลาสติกไปอุ่นในไมโครเวฟบ้าง ยกมือ 🙋♂️
จริง ๆ แล้วพลาสติกบางชนิดมันมี สาร BPA หรือสารก่อกวนฮอร์โมน ที่เวลาโดนความร้อนสูง ๆ มันจะละลายออกมาเจือปนในอาหารได้
เพราะงั้นถ้าจะอุ่นอาหารในไมโครเวฟ แนะนำให้ใช้ กล่องที่เขียนว่า Microwave Safe หรือใช้ภาชนะที่เป็นแก้วหรือเซรามิกแทน ปลอดภัยกว่าเยอะ
4. น้ำมันที่ใช้ซ้ำ
หลายบ้านชอบเก็บน้ำมันที่ทอดแล้วเอามาใช้ซ้ำ ประหยัดก็จริงครับ แต่รู้มั้ยว่าน้ำมันที่ใช้ซ้ำบ่อย ๆ จะเกิดสารพิษที่เรียกว่า สารโพลาร์ (Polar Compounds) ซึ่งเป็นสารก่อมะเร็งได้
ถ้าน้ำมันเริ่มมีกลิ่นหืน สีดำ หรือเหนียวหนืดผิดปกติ นั่นคือสัญญาณว่ามันควรถูกทิ้งแล้ว อย่าฝืนใช้ต่อเลย เพราะอันตรายต่อสุขภาพจริง ๆ
5. เครื่องปรุงรสที่ใส่สารกันเสีย
ซอส ซีอิ๊ว หรือเครื่องปรุงบางชนิด อาจมีสารกันเสีย เช่น โซเดียมเบนโซเอต หรือสารกันบูดที่ถ้าเราได้รับในปริมาณมาก ๆ ต่อเนื่องไปเรื่อย ๆ อาจส่งผลต่อระบบตับและไตได้
วิธีง่าย ๆ คือลองเลือกยี่ห้อที่ได้มาตรฐาน อย. หรือเลือกของที่เขียนชัดว่า ไม่ใส่วัตถุกันเสีย ถึงอาจจะแพงขึ้นนิดหน่อย แต่ดีกับสุขภาพระยะยาวครับ
6. สารเคมี จากการทำอาหาร
ไม่ต้องไปหาที่ไหนไกล บางทีตอนทำอาหารก็เกิดสารเคมีเองได้ เช่นเวลาเรา ปิ้ง ย่าง ทอด เนื้อสัตว์จนไหม้เกรียม ๆ ตรงนั้นจะมี สารพวก PAHs และสารก่อมะเร็ง เกิดขึ้น
บางคนชอบกินหมูปิ้งไหม้ ๆ ไก่ย่างติดหนังเกรียม ๆ อันนี้ต้องระวังเลยครับ กินบ่อย ๆ ไม่ดีแน่นอน ทางออกคือกินแบบพอดี ๆ หลีกเลี่ยงส่วนที่ไหม้ หรือเลือกวิธีทำอาหารที่ใช้น้ำมันน้อย ๆ อย่างนึ่งหรือต้มแทนบ้าง
7. ยาฆ่าแมลงที่ตกค้างในผักผลไม้
อันนี้ใกล้ตัวสุด ๆ ผักผลไม้ที่เราซื้อมาอาจมี สารเคมีตกค้างจากยาฆ่าแมลง ถ้าเราไม่ล้างให้ดี ก็จะเผลอกินเข้าไปเต็ม ๆ
วิธีแก้ไม่ยากครับ แค่ล้างด้วยน้ำสะอาดหลาย ๆ ครั้ง หรือแช่น้ำผสมเกลือหรือน้ำส้มสายชูประมาณ 15 นาที จะช่วยลดสารพิษลงได้เยอะมาก
8. ถังแก๊สและแก๊สรั่ว
แก๊สหุงต้มที่เราใช้ทำอาหารก็ถือว่าเป็นสารเคมีอย่างหนึ่งนะครับ ถ้าเกิดรั่วเมื่อไหร่คืออันตรายสุด ๆ ทั้งเสี่ยงระเบิดและเป็นพิษถ้าเราสูดดมเข้าไป
วิธีป้องกันคือหมั่นตรวจสายยางแก๊สว่ามีรอยรั่ว รอยแตกมั้ย และอย่าลืมปิดวาล์วแก๊สทุกครั้งหลังทำอาหารเสร็จ
9. สารเคมี จากบรรจุภัณฑ์กระป๋อง
อาหารกระป๋องหลายอย่างเคลือบด้วยสาร BPA เช่นเดียวกับพลาสติก ซึ่งถ้าได้รับเยอะ ๆ อาจมีผลต่อระบบฮอร์โมนในร่างกายได้
ถึงแม้ทุกวันนี้หลายแบรนด์จะเริ่มเปลี่ยนมาใช้กระป๋องที่ปลอด BPA แล้ว แต่ก็ควรเลือกยี่ห้อที่น่าเชื่อถือ และอย่ากินบ่อยเกินไปครับ
10. น้ำประปาที่ไม่สะอาด
หลายคนไม่ทันคิดว่า น้ำประปา ที่เราใช้ก็เป็นอีกจุดที่สารเคมีอาจปนเปื้อนได้ เช่น คลอรีนที่ใช้ฆ่าเชื้อ หรือโลหะหนักจากท่อเก่า ๆ
วิธีแก้คือควรมี เครื่องกรองน้ำ ที่ได้มาตรฐาน หรือถ้าไม่สะดวกก็ต้มก่อนดื่มเสมอ เพื่อความปลอดภัย
สรุป
จริง ๆ แล้วเราคงไม่สามารถหลีกเลี่ยงสารเคมีได้ทั้งหมดหรอกครับ เพราะมันอยู่รอบตัวเราเต็มไปหมด แต่สิ่งที่ทำได้คือ รู้เท่าทันและใช้อย่างระมัดระวัง จะได้ไม่ตกเป็นเหยื่อของสารเคมีแบบไม่รู้ตัว
ห้องครัวเป็นทั้งที่ทำอาหารและเป็นที่ที่เราสนิทกับครอบครัว การรู้จักเลือกใช้ภาชนะที่ปลอดภัย เก็บของให้ถูกที่ ล้างผักผลไม้ให้สะอาด และระวังพวกน้ำยาทำความสะอาดต่าง ๆ แค่นี้ก็ช่วยลดความเสี่ยงได้เยอะแล้วครับ
สุดท้ายอยากฝากไว้ว่าการดูแลสุขภาพไม่ใช่เรื่องยาก บางทีแค่เปลี่ยนพฤติกรรมเล็ก ๆ เช่น ไม่ใช้น้ำมันซ้ำ ไม่กินของไหม้ ไม่อุ่นอาหารในกล่องพลาสติกผิดประเภท แค่นี้ก็ช่วยให้ชีวิตเราปลอดภัยขึ้นเยอะแล้วครับ
อ่านบทความอื่นๆ คลิกที่นี่